Quanah
Parker leefde in de turbulente tijden rond de vorige eeuwwisseling. De half-
nomadische Comanches werden gedwongen boer te worden en zich te schikken naar
hetgeen hen door de blanke overheersers werd opgelegd. Quanah voerde felle oorlogen
tegen Mexicanen en de nieuwe Amerikanen, maar moet de onvermijdbare toekomst
hebben ingezien. De overmacht van de eindeloze stroom Europeanen, die De Nieuwe
Wereld slagvaardig veroverden was te groot. Het laatste grote opperhoofd van
de roemruchte Comanches veranderde uiteindelijk in weinig minder dan een modelbewoner
van het reservaat. Hij werd boer en veehouder naar beste vermogen en trachtte
de geïmporteerde levensstijl van De Oude Wereld met die van zijn eigen oude
wereld te verzoenen. De botsing der oude werelden resulteerde ook voor de Comanches
in een nieuwe wereld, eentje waaraan men zich nog steeds niet helemaal heeft
kunnen aanpassen.
Quanah
Parker werd tussen 1845 en 1850 geboren als eerste zoon van de Comanche Peta
Nocona (Hij die alleen reist en weer terugkomt) en de blanke Cynthia Ann Parker.
Zijn moeder was als kind geroofd uit een kolonistengezin in Texas. Haar Comanchenaam
was Nadua (Zij die gevonden is). Quanah’s ouders behoorden tot de familiegroep
die zich de Quahadi (Antilopen) noemden en zijn vader was één van
de leiders.
Cynthia Ann Parker
Toen hij een jaar of twaalf was, hadden zijn blanke grootouders zijn moeder opgeëist
en haar gedwongen bij hen in Texas te wonen. Cynthia Ann Parker was inmiddels
een echte Comanche vrouw geworden die maar één ding wilde: terug
naar haar man en twee zoons. Nadat ze verschillende vergeefse pogingen ondernomen
had om naar hen terug te keren, stierf ze een paar jaar later doodongelukkig
en ziek, temidden van haar blanke familieleden.
Quanah was verzot op zijn moeder. Hij zou later in zijn woning een groot schilderij
van haar ophangen, dat hij van een foto had laten maken. Hij bezocht in Texas
haar familie om zelf te kunnen zien waar zij vandaan kwam. Dankzij dit bezoek
werd hij in de gelegenheid gesteld zijn moeder opnieuw te begraven in Comanche
grond.
Eén natie
Gedurende Quanah’s hele jeugd waren de Comanches in oorlog met zowel de
Amerikanen als de Mexicanen. De Quahadi zouden de laatste groep zijn die zich
in 1875 aan de Amerikanen overgaf en die zich blijvend in een aangewezen gebied
in zuid Oklahoma vestigde.
Het nieuwe leven op het Kiowa-Comanche reservaat maakte een einde aan het nomadische
bestaan op de prairie. De overheid liet kleine tweekamer woningen bouwen, die
de tipi’s moesten vervangen, en verplichtte de kinderen naar school te
gaan. De kostscholen lagen vaak ver weg van de dorpjes op het reservaat, waardoor
gezinnen uit elkaar werden gerukt. De oude structuur van de Comanche samenleving
veranderde drastisch: de Amerikaanse overheid hield geen rekening met de traditionele
autonomie van de verschillende clans en behandelde de Comanches als één
natie. Van deze nieuwe natie werd Quanah de eerste leider en woordvoerder.
Onder zijn leiding begonnen de Comanches aan het nieuwe leven van boer en veehouder.
Ze hadden grote moeite met de omschakeling. Niet omdat ze niet bereid waren het
te proberen, maar de omstandigheden waren hen ongunstig gezind. De grond was
te zwaar om te bewerken en langdurige droogteperioden maakten veehouderij praktisch
onmogelijk. De uitbundig toegezegde hulp en voorraden van de Amerikaanse overheid
liet veel te wensen over. De overwonnen Comanches hadden geen keus. Ze zaten
met zowel oude vrienden als vijanden opgeborgen in reservaten en de ooit zo talrijke
bizons waren op een haar na uitgeroeid.
President
Roosevelt
Quanah gaf het goede voorbeeld door zelf een agrarisch bedrijf te beginnen. Hij
ging hierin zo ver dat hij zwarte slaven hield, naar ‘goed’ voorbeeld
van zijn blanke buren. Hij onderschreef het belang van onderwijs voor de kinderen,
maar bleef er voor waken dat de traditionele gebruiken, die de Comanches zelf
zo belangrijk vonden, bewaard en beschermd werden. Zo beoefende hij de peyote
religie die door de Comanches omarmd werd. Later steunde hij de Native American
Church.
Quanah bewoog zich net zo gemakkelijk in de blanke als in de indiaanse wereld.
Beroemd is de anekdote rond zijn ontmoeting met president Roosevelt. Deze legde
hem uit, dat het niet conform de Amerikaanse wet was om met meer dan één
vrouw getrouwd te zijn. De president spoorde hem aan dit tegen zijn vrouwen te
zeggen en ze allemaal -op één na- weg te sturen. Quanah moet toen
de historische woorden hebben gesproken: "ik denk, dat het beter is dat
u ze dat zelf komt vertellen". Hij stuurde geen van zijn zeven vrouwen weg
en de situatie bleef ongewijzigd.
De rest van zijn leven was Quanah bezig om gebruiken en gewoonten van de blanken
te toetsen op hun bruikbaarheid voor de Comanche samenleving. Zo is tot de dag
van vandaag zijn huis bij Cache bekend als het Star House. Hij had namelijk ontdekt
dat in het Amerikaanse leger het aantal sterren op de uniformen van de legerleiding
de status bepaalde. Om zijn eigen rang aan te geven binnen de gemeenschap der
Comanches, schilderde hij een niet mis te verstane boodschap op het dak van zijn
huis in de vorm van grote witte sterren. Quanah stierf in dit huis in 1911. Regelmatig
worden er familiebijeenkomsten gehouden door zijn vele nabestaanden.
Laatste opperhoofd
Na zijn dood mocht er van de Amerikaanse overheid niet meer worden gesproken
van opperhoofd. De gekozen leider werd voortaan aangeduid met voorzitter. In
de Comanche samenleving worden de leden van de stamraad toch nog aangesproken
met het eervolle opperhoofd. In voortzetting van Quanah’s beleid blijven
de Comanches zoeken naar een goed evenwicht tussen de eigen identiteit en de
eigenschappen van de nieuwe samenleving. Deze integratie zal het best slagen,
als het verleden van de Comanches met evenveel trots en moed worden bezien als
de weg naar de toekomst. |