baribal infocentrum - spreekbeurten

Quanah Parker
Laatste opperhoofd van de Comanches

 
 
 
 

Quanah Parker leefde in de turbulente tijden rond de vorige eeuwwisseling. De half- nomadische Comanches werden gedwongen boer te worden en zich te schikken naar hetgeen hen door de blanke overheersers werd opgelegd. Quanah voerde felle oorlogen tegen Mexicanen en de nieuwe Amerikanen, maar moet de onvermijdbare toekomst hebben ingezien. De overmacht van de eindeloze stroom Europeanen, die De Nieuwe Wereld slagvaardig veroverden was te groot. Het laatste grote opperhoofd van de roemruchte Comanches veranderde uiteindelijk in weinig minder dan een modelbewoner van het reservaat. Hij werd boer en veehouder naar beste vermogen en trachtte de geïmporteerde levensstijl van De Oude Wereld met die van zijn eigen oude wereld te verzoenen. De botsing der oude werelden resulteerde ook voor de Comanches in een nieuwe wereld, eentje waaraan men zich nog steeds niet helemaal heeft kunnen aanpassen.

Quanah Parker werd tussen 1845 en 1850 geboren als eerste zoon van de Comanche Peta Nocona (Hij die alleen reist en weer terugkomt) en de blanke Cynthia Ann Parker. Zijn moeder was als kind geroofd uit een kolonistengezin in Texas. Haar Comanchenaam was Nadua (Zij die gevonden is). Quanah’s ouders behoorden tot de familiegroep die zich de Quahadi (Antilopen) noemden en zijn vader was één van de leiders.

Cynthia Ann Parker
Toen hij een jaar of twaalf was, hadden zijn blanke grootouders zijn moeder opgeëist en haar gedwongen bij hen in Texas te wonen. Cynthia Ann Parker was inmiddels een echte Comanche vrouw geworden die maar één ding wilde: terug naar haar man en twee zoons. Nadat ze verschillende vergeefse pogingen ondernomen had om naar hen terug te keren, stierf ze een paar jaar later doodongelukkig en ziek, temidden van haar blanke familieleden.
Quanah was verzot op zijn moeder. Hij zou later in zijn woning een groot schilderij van haar ophangen, dat hij van een foto had laten maken. Hij bezocht in Texas haar familie om zelf te kunnen zien waar zij vandaan kwam. Dankzij dit bezoek werd hij in de gelegenheid gesteld zijn moeder opnieuw te begraven in Comanche grond.

Eén natie
Gedurende Quanah’s hele jeugd waren de Comanches in oorlog met zowel de Amerikanen als de Mexicanen. De Quahadi zouden de laatste groep zijn die zich in 1875 aan de Amerikanen overgaf en die zich blijvend in een aangewezen gebied in zuid Oklahoma vestigde.
Het nieuwe leven op het Kiowa-Comanche reservaat maakte een einde aan het nomadische bestaan op de prairie. De overheid liet kleine tweekamer woningen bouwen, die de tipi’s moesten vervangen, en verplichtte de kinderen naar school te gaan. De kostscholen lagen vaak ver weg van de dorpjes op het reservaat, waardoor gezinnen uit elkaar werden gerukt. De oude structuur van de Comanche samenleving veranderde drastisch: de Amerikaanse overheid hield geen rekening met de traditionele autonomie van de verschillende clans en behandelde de Comanches als één natie. Van deze nieuwe natie werd Quanah de eerste leider en woordvoerder.
Onder zijn leiding begonnen de Comanches aan het nieuwe leven van boer en veehouder. Ze hadden grote moeite met de omschakeling. Niet omdat ze niet bereid waren het te proberen, maar de omstandigheden waren hen ongunstig gezind. De grond was te zwaar om te bewerken en langdurige droogteperioden maakten veehouderij praktisch onmogelijk. De uitbundig toegezegde hulp en voorraden van de Amerikaanse overheid liet veel te wensen over. De overwonnen Comanches hadden geen keus. Ze zaten met zowel oude vrienden als vijanden opgeborgen in reservaten en de ooit zo talrijke bizons waren op een haar na uitgeroeid.

President Roosevelt
Quanah gaf het goede voorbeeld door zelf een agrarisch bedrijf te beginnen. Hij ging hierin zo ver dat hij zwarte slaven hield, naar ‘goed’ voorbeeld van zijn blanke buren. Hij onderschreef het belang van onderwijs voor de kinderen, maar bleef er voor waken dat de traditionele gebruiken, die de Comanches zelf zo belangrijk vonden, bewaard en beschermd werden. Zo beoefende hij de peyote religie die door de Comanches omarmd werd. Later steunde hij de Native American Church.
Quanah bewoog zich net zo gemakkelijk in de blanke als in de indiaanse wereld. Beroemd is de anekdote rond zijn ontmoeting met president Roosevelt. Deze legde hem uit, dat het niet conform de Amerikaanse wet was om met meer dan één vrouw getrouwd te zijn. De president spoorde hem aan dit tegen zijn vrouwen te zeggen en ze allemaal -op één na- weg te sturen. Quanah moet toen de historische woorden hebben gesproken: "ik denk, dat het beter is dat u ze dat zelf komt vertellen". Hij stuurde geen van zijn zeven vrouwen weg en de situatie bleef ongewijzigd.
De rest van zijn leven was Quanah bezig om gebruiken en gewoonten van de blanken te toetsen op hun bruikbaarheid voor de Comanche samenleving. Zo is tot de dag van vandaag zijn huis bij Cache bekend als het Star House. Hij had namelijk ontdekt dat in het Amerikaanse leger het aantal sterren op de uniformen van de legerleiding de status bepaalde. Om zijn eigen rang aan te geven binnen de gemeenschap der Comanches, schilderde hij een niet mis te verstane boodschap op het dak van zijn huis in de vorm van grote witte sterren. Quanah stierf in dit huis in 1911. Regelmatig worden er familiebijeenkomsten gehouden door zijn vele nabestaanden.

Laatste opperhoofd
Na zijn dood mocht er van de Amerikaanse overheid niet meer worden gesproken van opperhoofd. De gekozen leider werd voortaan aangeduid met voorzitter. In de Comanche samenleving worden de leden van de stamraad toch nog aangesproken met het eervolle opperhoofd. In voortzetting van Quanah’s beleid blijven de Comanches zoeken naar een goed evenwicht tussen de eigen identiteit en de eigenschappen van de nieuwe samenleving. Deze integratie zal het best slagen, als het verleden van de Comanches met evenveel trots en moed worden bezien als de weg naar de toekomst.

 
Wereldmuseum Rotterdam
Umista
Stichting AAP
         
     
wil je lid worden? klik dan hier
 
   

©1999-2008 Copyright Walas Media bv – Alle rechten voorbehouden – E-mail: berichten@baribal.nl
Hoofdredactie: Irma Verhoeven – Indiaans beschermheer: Joe Wilson – Medewerkers: Aurora, U’mista, Wa Kes, Gerben van Straaten, Ellen van den Beld, Andra Limmen, Henk de Roos, Joe Wilson, www.5over5.nl – Marketing: walas media – sitebouw door webconcepts