baribal infocentrum - spreekbeurten

Wie zijn dat nou, die indianen?

 
 
 
 

Toen ik klein was probeerde ik zoveel mogelijk te lezen over indianen. Vooral de boeken over Winnetou en Arendsoog vond ik erg spannend. Ik heb er niet veel van geleerd, want die verhalen bleken niet altijd echt te zijn. Vaak spelen ze zich af in het wilde westen. Cowboys en boeven leven er in stadjes waar veel wordt gevochten. Toch zijn er maar een paar groepen indianen die met het wilde westen te maken hebben gehad. Het was een erg korte periode uit de geschiedenis van Amerika.

Prairie-indiaanVoordat de blanken naar Amerika kwamen woonden er al indianen. Niemand weet precies hoe lang. De wetenschappers denken, dat de eerste indianen lang geleden, toen er nog een ijstijd heerste, vanuit Azië naar Amerika zijn getrokken. Langzaam aan hebben deze mensen zich over het grote, nieuwe gebied verspreid. Van de noordpool tot de tropische oerwouden in Zuid Amerika zochten ze allemaal een plekje. Ze troffen van alles aan: ruige bergen, dorre woestijnen, ijsvlaktes, moeraslanden en uitgestrekte bossen.
In Europa wist niemand wat zich in Amerika afspeelde. De mensen waren hier toen niet zoveel anders dan de eerste Indianen. Ze hadden kleren van dierenhuid, woonden in hutten of eenvoudige huizen en moesten jagen en voedsel zoeken om in leven te blijven. Deze oude Europeanen en de mensen in Amerika wisten niets van elkaar.

We noemen de oorspronkelijke bewoners van Amerika indianen, maar dat is eigenlijk een vergissing. De vergissing werd gemaakt toen Europeanen zo'n 500 jaar geleden de hele wereld over trokken op zoek naar nieuwe en onbekende spullen. Voor goud, juwelen, maar ook voor kruiden, planten en specerijen werd veel geld betaald. Het was belangrijk om die spullen goed naar huis te brengen. Daarom zocht men steeds naar de meest veilige weg en ook naar de kortste, omdat men dan sneller heen en terug kon reizen.
Christoffel Columbus hoopte dat hij een nieuwe weg naar India kon vinden door naar het westen te zeilen en India vanaf de andere kant te bereiken. Niemand had dat ooit gedaan. Veel mensen dachten dat de aarde plat was en dat de wereld in het westen ophield. Columbus geloofde dat de wereld rond was en dat je dus ook de andere kant op kon varen. Het was een erg spannende reis, omdat niemand dat ooit had aangedurfd. De dappere Columbus zeilde naar het westen en kwam in Amerika aan. Hij dacht dat hij in India was en noemde de mensen die hij aantrof indianen. Nu noemen wij de oorspronkelijke bewoners van Amerika nog steeds indianen. Ze noemen zichzelf liever niet zo, maar geven de voorkeur aan oorspronkelijke Amerikaan of oorspronkelijke Canadees.

Amerika bestaat uit twee grote delen: Noord en Zuid Amerika. Af en toe gaan wij het hebben over de mensen in Zuid Amerika, maar in baribal zal het meestal over Noord Amerika gaan.
Het landschap in Noord Amerika is zeer afwisselend. In het uiterste noorden is het koud en ligt er sneeuw en ijs. In het westen langs de grote oceaan vinden we wouden met enorme bomen en wilde kustgebieden. In het oosten zijn grote meren en uitgestrekte bossen. Er zijn ook nog gebieden die bestaan uit grasvlaktes of moerassen en in het zuidwesten zijn woestijnen. Overal leefden indianen. Ze waren verdeeld in verschillende volken, meestal met een eigen taal. De volken die in een zelfde soort gebied woonden hadden een levenswijze die erg op elkaar leek. De manier van leven tussen groepen uit heel verschillende gebieden leek helemaal niet op elkaar. Natuurlijk leeft een Eskimo heel anders dan iemand uit de woestijn. In baribal zullen we laten zien hoe verschillend al die groepen leven. We kunnen veel leren over hun geschiedenis, de natuur om hen heen en hoe je daar mee om moet gaan.

Inuït-meisjeDe groep indianen die we allemaal het beste kennen leven op de grote grasvlaktes. Er was geen bos. Deze volken bouwden huisjes van hout, dat op de rivieren was meegedreven. De hutten werden vaak bedekt met aarde. Het kon op deze prairies hard waaien en in de winter was het erg koud. Ze leefden voornamelijk van de jacht op de bizons. Op lange tochten volgden ze de bizonkuddes. Ze namen dan puntige tenten mee, die we tipi's noemen.
Mensen versieren hun kleding en de dingen die ze gebruiken met dat wat ze kennen. Op de prairie kende men alleen maar uitgestrekte gebieden en plat land vol gras. In de lucht zagen ze de brandende zon, de maan, sterren en wolken. Aan de rand van de prairies waren soms puntige bergen te zien. Geen wonder dat de beschilderingen en versieringen die ze maakten bestonden uit rechte lijnen, vierkanten, cirkels, driehoeken en sterren. Bizons en sommige andere dieren werden ook afgebeeld.

Een andere bekend volk leeft dicht tegen de noordpool. Ze heten Inuït, maar zijn beter bekend als Eskimo's. Ze leven altijd in de kou en jagen op zeehonden, kariboes en soms zelfs walvissen. Ze varen in kleine boten die we kayaks noemen. Soms maken deze mensen iglo's, huizen van ijsblokken. De versieringen die ze gebruiken komen van de ronde vormen van de dieren die ze zien en jagen. De ijsbeer en de walrus worden vaak afgebeeld.

Het noordwesten is een gebied aan de Grote Oceaan met bergen, reuzenbomen en vele eilanden. In grote kano's reisden de mensen uit deze streek over zee. Ze leefden van de visserij. Met name zalm was er in overvloed, zo veel zelfs dat de mensen geen voedsel hoefden te verbouwen. Ze hoefden ook niet te trekken om eten te vinden. Ze hadden in de winter zelfs tijd over om kunstvoorwerpen te maken en fantastische feesten te vieren. Dat deden ze in hun grote houten huizen. Bezoekers kwamen dan van heinde en verre om elkaar de verhalen en legendes van hun stam te vertellen.
De dieren die ze om zich heen zagen, of die in de verhalen voorkwamen werden op allerlei voorwerpen afgebeeld. Ze waren goede houtbewerkers en konden prachtige maskers en totempalen maken. De huizen werden met deze motieven beschilderd en ook de dekens die ze droegen waren ermee versierd.

Jonge krijgers van de Kust-indianenIn het zuiden, dicht bij Mexico, is het klimaat warm en droog. Water is moeilijk te vinden. De mensen die in deze woestijn woonden bouwden hun huizen zo dicht mogelijk bij bronnen en rivieren. Heel vroeger woonden ze in holen en uitgehakte kamers in rotswanden. Later bouwden deze volken met rotsblokken vele woningen op en aan elkaar, zoveel dat er een stadje ontstond. Deze bouwwerken waren groot en leken soms op een piramide. Zo'n stadje van stenen huizen noemen we een pueblo.
De bewoners van de woestijn waren boeren die het hele jaar door thuis bleven en hard werkten op hun akkers. Ze aten bonen, pompoenen, paprika's en vooral maïs.
Om zich heen zagen ze hun dorpjes en landbouwproducten en verder de rotsbergen, wolken en de dieren uit de woestijn. De aarde en de rotsen van de woestijn hadden prachtige kleuren. Dat werd allemaal afgebeeld op dekens, potten en kruiken. Deze volken werden beroemd om hun weefkunst en aardewerk.

In het noordoosten liggen enkele reusachtige meren. Tot ver daaromheen liggen uitgestrekte wouden vol beekjes en rivieren. De woudmensen reisden op de rivieren in kano's gemaakt van berkenbast of boomstammen. Hun huizen werden meestal gemaakt van stammetjes en boomschors. Op kleine akkers verbouwden ze groente. Daarnaast werd er veel gevist en gejaagd.
De wouden waren rijk aan allerlei dieren, boomsoorten en bloemen. Planten, bloemen en bladeren werden veel op gebruiksvoorwerpen afgebeeld. Veel volken uit het woudgebied waren goede mandenvlechters. Ze beschilderden dierenhuiden en versierden hun kleding en tassen met kunstig borduurwerk en kralen van stekelvarkenpennen.

 

Je ziet dat er heel verschillende indianen bestaan. Ze leven natuurlijk niet meer zoals vroeger. Ze hebben net als wij auto's, televisie en computers en wonen meestal in gewone huizen.
In baribal proberen we jullie zoveel mogelijk over al deze groepen te vertellen. We zullen ook aandacht besteden aan de dieren die om hen heen leven. De voorraad prachtige verhalen en andere onderwerpen is zo groot, dat jullie in baribal nog heel lang van de bijzondere indiaanse volken kunnen genieten.

 
Wereldmuseum Rotterdam
Umista
Stichting AAP
         
     
wil je lid worden? klik dan hier
 
   

©1999-2008 Copyright Walas Media bv – Alle rechten voorbehouden – E-mail: berichten@baribal.nl
Hoofdredactie: Irma Verhoeven – Indiaans beschermheer: Joe Wilson – Medewerkers: Aurora, U’mista, Wa Kes, Gerben van Straaten, Ellen van den Beld, Andra Limmen, Henk de Roos, Joe Wilson, www.5over5.nl – Marketing: walas media – sitebouw door webconcepts