Berkenbast bijten – Een bijzondere aboriginal kunstvorm

Berkenbast bijten is een van de oudste kunstvormen die de aboriginals gebruiken. Het is ontstaan bij de Ojibwe stam uit Woodland en de Cree volkeren. Tegenwoordig zijn er nog maar een paar mensen in Canada die berkenbast bijten. Maar de interesse in deze kunstvorm wordt steeds groter en daarom willen ook steeds meer mensen weten hoe je dat moet doen.

Zo is het begonnen
Stel je voor hoe vrouwen en kinderen rond een vuur zitten in hun tipi of huis van berkenbast. Ze gebruiken waarschijnlijk blokken berkenhout voor het vuur, omdat berkenhout zo goed brandt. Misschien bijt een vrouw wel zonder er bij na te denken op een stukje bast. Dan ziet ze ineens dat haar tanden een afdruk hebben achtergelaten in de bast. Dus gaat ze experimenteren met het vouwen en bijten van de berkenbast. Dan proberen haar kinderen het ook en ze vinden het leuk. Het is ook een goede manier om ze bezig te houden. Andere vrouwen zullen het ook gaan proberen. De creatiefste vrouwen proberen waarschijnlijk om patronen te maken en te kijken hoe ze dit kunnen gebruiken voor wat ze al maken. Misschien is er toen ook wel een wedstrijd gehouden, om te zien wie de grootste en mooiste patronen kon maken.

Een gebeten berkenbastpatroon zal daarna ook wel gebruikt zijn om kleding mee te versieren. Dit hebben ze vast gedaan door een stok in het vuur te houden totdat hij zwart werd en de bijtafdrukken hiermee in te wrijven, zodat de afdrukken gevuld werden met houtskool. Daarna konden ze namelijk de afdruk op de dierenpels drukken, zodat het patroon in het zwart op het kledingstuk kwam. Vervolgens was het heel gemakkelijk om kralen op het patroon vastmaken.

Ja, zo is berkenbast bijten vast ontstaan. Jammer genoeg is deze kunstvorm bijna helemaal verdwenen nadat het papier werd uitgevonden, want toen was het patronen bijten in berkenbast namelijk niet meer nodig.

Zo is het nu
Sinds het begin van de jaren negentig zijn een paar kunstenaars weer begonnen met berkenbast bijten. Zij geloven dat alle aboriginals er naar moeten streven dat hun oorspronkelijke kunstvormen behouden blijven. Ze denken dat berkenbast bijten je veel dingen kan leren. Het leert je geduldig, respectvol, vriendelijk en creatief te zijn, het leert je delen met anderen, het creëert een voorstellingsvermogen en het zou zelfs als medicijn kunnen dienen.

Tegenwoordig maken kunstenaars juwelen met de gebeten berkenbast patronen. Ook doen ze het in lijsten die voor het raam gehangen kunnen worden. Dan krijg je hetzelfde effect als bij gebrandschilderd glas. Gebeten berkenbastpatronen zijn net als mensen: geen twee zijn hetzelfde en ze zijn allemaal mooi en speciaal op hun eigen manier. De patronen hebben altijd iets te maken met de natuur. Dit weerspiegelt het diepe respect dat de aboriginals hebben voor alle planten en dieren die de aarde delen met de mens.

Zo moet het
Je hebt een dun stuk berkenbast nodig. Deze moet een aantal keer dubbelvouwen. Maar in plaats van er in te knippen, bijt je er een patroon in. Je moet niet te hard bijten, want het is niet de bedoeling dat je de bast stukbijt. Je moet heel voorzichtig bijten terwijl je het stukje bast ronddraait met je hand. Als je het weer uitvouwt zie je een perfect symmetrisch patroon.

Copyright © Maple River Gifts & Gallery, 2004   All rights reserved

Vertaald door Walas Media, Amersfoort