baribal infocentrum - spreekbeurten

het gevlekte paard van de Nez Percé
De Appaloosa

 
 
 
 
Ten tijde van de ontdekking van de Nieuwe Wereld werd het paard door kolonisten van allerlei nationaliteiten op het Amerikaanse Continent geïntroduceerd. Natuurlijk zagen zo nu en dan enige paarden kans te ontsnappen en te verwilderen in een landschap dat voor hen geschapen leek te zijn. Als vluchtdier vonden ze het heerlijk op de uitgestrekte prairies en tijdens strenge winters vonden ze beschutting langs de bosranden.
Klik... Klik... Klik... Klik...

Gevlekte paarden bestaan al zo’n 20.000 jaar. We weten dit omdat deze paarden al in de prehistorie op rotswanden in Frankrijk afgebeeld werden. In Europa zijn bekende paardenrassen met gevlekte aftekeningen o.a. de Knabstrupper (Denemarken) en de Pinzgauer (Oostenrijk).

Gevlekte stamboekpaarden
Rond 1700 bereikten de eerste paarden door handel en diefstal het gebied rond de Missouri rivier (noord Idaho). Hier leefden de Nez Percé die zich snel begonnen toe te leggen op het selecteren van en verder fokken met die dieren die een opvallende gevlekte tekening vertoonden. Het feit dat juist deze paarden maar een dunne beharing in manen en staart hadden, maakte ze heel geschikt voor de jacht in gebieden met bos en struikgewas. Hun kleuren zorgden voor een optimaal camouflage-effect. Bij de hen omringende indiaanse volken hadden de Nez Percé al een goede reputatie op het gebied van hun ‘gevlekte stamboekpaarden’, voordat zich ook maar één blanke in dat gebied had gevestigd. Alhoewel de Nez Percé geen geschreven taal hadden, kenden ze het hele stamboek dat ze opgezet hadden uit het hoofd. Alle dieren moesten voldoen aan een aantal basiseigenschappen: een goed uithoudingsvermogen, sterke benen, werkwillig, moedig van karakter en niet te temperamentvol. Daarnaast moesten de dieren kunnen leven van een karig maal en een mooie gevlekte tekening hebben. Paarden die niet voldeden aan de gestelde eisen werden verkocht of gecastreerd. Alhoewel ongeveer een derde van de veulens egaal gekleurd geboren wordt, is het dier toch altijd als Appaloosa te herkennen aan het wit in hun ogen (sclera) rondom de iris, net als bij mensen. Verder hebben ze gestreepte hoeven en een gesprenkelde huid rond de mond, ogen, uier en geslachtsdelen.

Goudvondsten
Mede dankzij de successen van hun paarden- en rundveefokkerij wisten de Nez Percé in een tijdsbestek van zo’n anderhalve eeuw een welvarende samenleving op te bouwen als boeren en handelaren. In 1877 kwam een abrupt einde aan deze bloeiperiode toen de regering hen wilde deporteren naar een speciaal aan hen toe te wijzen reservaat. Ze moesten plaatsmaken voor oprukkende blanke kolonisten. De prachtige, vruchtbare vallei die de Nez Percé bewoonden paste perfect in de plannen van de Amerikaanse overheid om Europese gezinnen over te halen zich hier te vestigen. Geruchten over goudvondsten maakten dat ook steeds meer avonturiers naar dit gebied trokken.
In deze tijden van nood bewees de Appaloosa wat hij werkelijk waard was. Chief Heinmot Tooyalakekt (Chief Joseph) besloot met een groot deel van zijn volk naar Canada te vluchten. Het werd een verschrikkelijke tocht door onherbergzame gebieden in de bittere koude van de winter. Achtervolgd door het leger (dat de paarden continu moest laten rusten of vervangen) worstelden ze zich richting de Canadese grens. Helaas werden ze vlak voor de grensovergang ingehaald, gevangen genomen en alsnog naar het reservaat afgevoerd. Om het verzet voorgoed te breken schoot het leger zo’n 600 paarden van de Nez Percé af.

Het zou slecht met het ras afgelopen zijn als er niet inmiddels ook dieren verkocht waren aan boeren en paardenfokkers in de regio. De Palouse indianen, die ook in dit gebied woonden, bleven op kleine schaal met hun dieren fokken en hier heeft het ras dan ook zijn naam aan te danken: Palouse werd naar verloop van tijd verbasterd van Apalousie tot Appaloosa.

Tegenwoordig staat de Amerikaanse Appaloosa met meer dan 65.000 dieren op de derde plaats in het stamboek van wereldrassen!
Vandaag de dag wordt de Appaloosa ook weer bij de Nez Percé gefokt.

 
Wereldmuseum Rotterdam
Umista
Stichting AAP
         
     
wil je lid worden? klik dan hier
 
   

©1999-2008 Copyright Walas Media bv – Alle rechten voorbehouden – E-mail: berichten@baribal.nl
Hoofdredactie: Irma Verhoeven – Indiaans beschermheer: Joe Wilson – Medewerkers: Aurora, U’mista, Wa Kes, Gerben van Straaten, Ellen van den Beld, Andra Limmen, Henk de Roos, Joe Wilson, www.5over5.nl – Marketing: walas media – sitebouw door webconcepts